Monday, May 23, 2016

An old Thai poem that listed heteronyms

Thais have so many poems that listed words to help old-time students memorizing various spellings.   Recently, I was thinking of an old poem that I heard from my primary school 's dictation class (some 50 years ago) then I looked up the Net to fill in missing verses in my old memory. Then I found out that the current version shown elsewhere is slightly different from what I remember. So here I want to record my version so that it is not lost forever. This one is interesting that it listed Thai heteronyms, in Thai called คำพ้องรูป . The rhyme in the poem helped readers know how to vocalize particular ones in each pair. I decide then to high-light the heteronymous pairs later. It is interesting that some of the words are no longer known and listed in current Thai dictionaries.

กระบวนหนึ่งตัวเขียนไม่เปลี่ยนแปลก
แต่อ่านแยกสองความตามวิถี
วัดเขมาโกฐเขมาเพลาก็มี
พอลมดีก็ถึงคราเพลาเย็น
ที่ริมเชิงเสลาภูผาใหญ่
ล้วนกอไผ่ลำสล้างเสลาเห็น
หัดโบกปูนใบเสมากว่าจะเป็น
หน้าโฮเตลปลูกเสมาดูเพราตา
ใครไปตัดต้นโสน ที่คลองโสน
ตัดจนโกร๋นเหี้ยนหักเอาหนักหนา
ปูแสมแลเขดาเขดาระงา
เป็นวาจาสองเงื่อนอย่าเฟือนความ
จีนยี่โหงโผเล่นกระเดนโหง
เสียงดังโผงฟาดหึ่งดังผึงผาง
ที่ดงแขมเมืองแขมแลดูบาง
ท้องตราวางเมืองแขมแปลสำเนา
ใครคุมเหงจีนเหงจนเซซวด
ไอ้เจ๊กฮวดนี่มันเก่งคุมเหงเขา
อย่างหวงแหนจอกแหนให้แก่เรา
พอลมเพลาก็เพลาจะสายัณห์
วันเสวเสวกาจะมาพร้อม
อย่าพวงหลงล้อมพวงปะหนัน
ที่บวงสรวงสรวงเสท้าวเทวัญ
ดูน่าพิศวงครันนึกหวั่นแด
คนขี่ม้าบ่าวพระยารามคำแหง
ชื่ออ้ายแดงตกม้าทำหน้าแหง
ผอบกับผอบทองเป็นสองแคว
อ่านจงแลดูความตามทำนอง

List of the Thai heteronymous pairs (reading differently despite same spellings) in the above poem. (Pronunciation guide is given in accompaning parenthesis, followed by its meaning, if known)

วัดเขมา   (Wat Khema, name of a Buddhist monastery, Khema is a Pali word, means pleasure) vs. โกฐเขมา (Kot Kamao, a medicinal herb,  Atractyloides lancea (Thung.) DC. ExH )

เพลา (Plao = lap, seated upper-legs, or an axle) vs. เพลา (Pe-la = time)
เสลา (Sela = stony mountain)  vs.  เสลา  (Salao = (adj. good-looking tall and slender tree shape,  vs. เสลา (Salao = a tree, Lagerstroemia tomentosa, C. Presl)     
เสมา (Sema = marking stones of a Buddhist Uposoth (ordination hall) vs  เสมา  (Samao = a tree, Opuntia elatior Mill. ExS )
ต้นโสน or โสน  (Ton Sa-no = name of several plants in the genus Sesbania sp.)  คลองโสน (Khlong Sone = a canal named Sone)
เขดา (Ka-dao = hot or heat)  เขดา (Khe-da = ?? unlisted meaning in Thai dictionary, or perhaps it might refer to the Malaysian state of Kedah, formerly a state under Siam)
ยี่โหง (Yi-ngow = a Chinese name)  โหง  (Hong = (adj.) unnatural death; quick (northwestern Thai))
คุมเหง (Kum-heng = subdue)  เหง  (Nge = a Chinese name)
หวงแหน  (Huang-haen = selfish, unwilling to share)  แหน (Nae = a water plant, )
เพลา (plao = (adj.) lessen stength, lessen effort) vs. เพลา (Pe-la = time)
วันเสว (Wan Sa-wae = ?, unlisted meaning in the Thai dictionary, perhaps it means counseling or discussion day)  เสวกา (Se-wa-ka = officials in the court of the King)
พวง (Pa-wong = worry, now often spell as พะวง ) vs. พวง (Puang = a bouquet, a bunch of flowers)
บวงสรวง  (Buang-suang = worship) vs. สรวงเส (Suang-se = pleasantly talk to) It should be noted that now they are the same sound but perhaps they were previously pronounced differently in ancient time? If I would guess according to the rhyme of the poem, the latter word might have been pronounced as 'Sa-ruang-se' in early Bangkok period.
คำแหง (kam-haeng = strong, arrogant, but I think another meaning is brave)  vs. หน้าแหง  (na-ngae = a brave face after a shameful mishap)
ผอบ (porb = ??? unlisted meaning in the (Royal Institute's) Thai dictionary) vs ผอบทอง (pa-ob-thong = a small gold spherical container with a lid that can fit in the palm, such as for keeping medicine or jewelry)

---
Ref: For the Scientific nomenclature of Thai plants, I looked up from the book:
Smitinand, T.   Thai Plant Names, Revised Edition 2001, published by the Forest Herbarium, Royal Forest Department, Bangkok.
and other Thai dictionaries